Hiểu và giải thích được vật nhiễm điện.
VẬT LÝ 6–12 • HỌC TỪ HIỆN TƯỢNG ĐẾN BẢN CHẤTChuẩn GDPT hiện hành • Định hướng Hà Nội
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ VẬT LÝ
Trang chủKHTN 8 • CHƯƠNG 3 • BÀI 20
Hiện tượng nhiễm điện do cọ xát
Vì sao thước nhựa sau khi cọ xát có thể hút giấy vụn?
Một chiếc thước nhựa cọ xát với vải làm các mẩu giấy rất nhẹ bị hút.
01 • HỌC XONG LÀM ĐƯỢC GÌ?
Mục tiêu quan sát được, không dùng từ mơ hồ
Hiểu và giải thích được hai loại điện tích.
Hiểu và giải thích được electron và cọ xát.
Hiểu và giải thích được điện nghiệm và an toàn sét.
Vận dụng vào tình huống thực tế một cách an toàn.
Kiến thức cần gọi lại
- Vật dẫn, vật cách điện
- An toàn khi quan sát
CHIẾN LƯỢC HỌC THÔNG MINH
Chu trình 5Đ: tự tìm ra bản chất trước khi xem lời giải
- 1Dự đoán trạng thái của hiện tượng nhiễm điện do cọ xát trước khi lắp hoặc chọn đáp án.
- 2Vẽ sơ đồ: đánh dấu nguồn, đường kín, vị trí dụng cụ và hai cực trước khi chạm vào dây.
- 3Đọc đại lượng theo bộ ba: kí hiệu – đơn vị – cách mắc; riêng ampe kế nối tiếp, vôn kế song song.
- 4Săn lỗi an toàn: kiểm tra nối tắt, sai cực, sai giới hạn đo và nguồn vượt mức cho phép.
- 5Tự nhớ lại sau 24 giờ: vẽ lại sơ đồ từ trí nhớ và giải thích một thiết bị điện đời thường.
02 • TỪ BẢN CHẤT ĐẾN QUY TẮC
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chọn từng thẻ để học theo thứ tự: khái niệm → cách hiểu → ví dụ → phép kiểm.
Vật nhiễm điện
Một số vật cách điện sau khi cọ xát có thể hút các vật nhẹ.
Hiểu thật dễSự hút vật nhẹ là dấu hiệu vật có thể đã nhiễm điện; chưa đủ để xác định dấu điện tích.
Ví dụThước nhựa đã cọ xát hút giấy vụn.
Mẹo nhớ đúng bản chấtMột số vật cách điện sau khi cọ xát có thể hút các vật nhẹ.
Lỗi phải tránhĐừng học thuộc một câu rời rạc: phải nêu hiện tượng, điều kiện và bằng chứng trước khi kết luận.
03 • VẬT LÝ Ở NGAY QUANH EM
Bốn tình huống đời thường
Gia đình
Lau màn hình có thể làm bề mặt hút bụi do nhiễm điện.
Trường học
Máy photocopy dùng lực điện để điều khiển hạt mực.
Kỹ thuật
Sơn tĩnh điện giúp hạt sơn bám đều và giảm thất thoát.
An toàn
Khi có giông, vào nơi kiên cố; tránh cây cao, mặt nước và vật kim loại dài.
04 • THÍ NGHIỆM CÓ KIỂM SOÁT
Phòng thí nghiệm an toàn: Hiện tượng nhiễm điện do cọ xát
Thước nhựa, mảnh vải khô, giấy vụn rất nhẹ và giá treo nhỏ; không dùng nguồn điện.
Chỉ dùng vật nhẹ, khô; không dùng điện lưới, không tạo tia lửa và không quan sát ngoài trời khi có giông.
- Nêu dự đoán, biến thay đổi và bằng chứng cần quan sát.
- Kiểm tra dụng cụ, lắp theo sơ đồ an toàn khi chưa cấp nguồn/chưa làm nóng.
- Quan sát hoặc đo, ghi số liệu kèm đơn vị và điều kiện.
- Ngắt nguồn hoặc dừng hoạt động, đối chiếu dự đoán và nêu giới hạn kết luận.
Sự hút vật nhẹ là dấu hiệu vật có thể đã nhiễm điện; chưa đủ để xác định dấu điện tích.
Một số vật cách điện sau khi cọ xát có thể hút các vật nhẹ.
Chỉ dùng vật nhẹ; tránh điện lưới và thời tiết giông sét
KẾT QUẢ CÓ KIỂM ĐIỀU KIỆNThước có thể hút mẩu giấy rất nhẹ
Đây là dấu hiệu phù hợp vật đã nhiễm điện; không dùng điện lưới hay tạo tia lửa.
05 • GIẢI TỪNG BƯỚC
Năm ví dụ tăng dần độ khó
Giải thích tình huống: Thước nhựa đã cọ xát hút giấy vụn..
Phân tíchDùng vòng Hiện tượng → Quy tắc → Điều kiện → Kết luận cho vật nhiễm điện.
- Gọi tên bằng chứng: Thước nhựa đã cọ xát hút giấy vụn.
- Chọn quy tắc: Một số vật cách điện sau khi cọ xát có thể hút các vật nhẹ.
- Áp dụng vào tình huống: Sự hút vật nhẹ là dấu hiệu vật có thể đã nhiễm điện; chưa đủ để xác định dấu điện tích.
- Đổi một điều kiện để kiểm tra kết luận có bị tuyệt đối hoá hay không.
Kết luậnSự hút vật nhẹ là dấu hiệu vật có thể đã nhiễm điện; chưa đủ để xác định dấu điện tích. Cơ sở vật lý: Một số vật cách điện sau khi cọ xát có thể hút các vật nhẹ.
Cách nhìn khácVẽ sơ đồ hai tầng (hiện tượng và mô hình) hoặc đo lặp trong cùng điều kiện để đối chiếu.
06 • AI GIA SƯ GỢI MỞ
Hỏi để hiểu, không xin đáp án tắt
Trợ lý Hiện tượng nhiễm điện do cọ xátTình huống 1/30
Sự hút vật nhẹ là dấu hiệu vật có thể đã nhiễm điện; chưa đủ để xác định dấu điện tích.
07 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Sai ở đâu và sửa thế nào?
✕ SaiVật bị hút chắc chắn mang điện trái dấu với vật hút nó.
✓ SửaVật trung hoà vẫn có thể bị vật nhiễm điện hút do sự phân bố lại điện tích; lực hút một mình chưa đủ xác định dấu.
✕ SaiCọ xát tạo ra electron mới.
✓ SửaCọ xát làm electron chuyển từ vật này sang vật khác; điện tích được chuyển, không tự sinh ra.
✕ SaiHai vật hút nhau thì chắc chắn cả hai đều nhiễm điện.
✓ SửaMột vật nhiễm điện có thể hút vật nhẹ trung hoà; cần thêm phép thử mới kết luận cả hai đều nhiễm điện.
✕ SaiKhi có giông có thể trú dưới cây cao nếu chưa mưa.
✓ SửaSét có thể xuất hiện trước mưa; phải vào nơi kiên cố, tránh cây cao, mặt nước và vật kim loại dài.
08 • NHỚ NHANH, KHÔNG HỌC VẸT
Flashcard lõi kiến thức
1/6
09 • 20 BÀI TẬP • ĐÚNG 15% ÔN NỐI
Luyện năm mức, mỗi câu có năm lớp hướng dẫn
10 • TỰ CHẤM NGAY
Trắc nghiệm hiểu bản chất
—/10
Mục tiêu: ít nhất 8/10
1Điều đúng nhất về vật nhiễm điện là gì?
2Điều đúng nhất về hai loại điện tích là gì?
3Điều đúng nhất về electron và cọ xát là gì?
4Điều đúng nhất về điện nghiệm và an toàn sét là gì?
5Điều đúng nhất về vật nhiễm điện là gì?
6Điều đúng nhất về hai loại điện tích là gì?
7Điều đúng nhất về electron và cọ xát là gì?
8Điều đúng nhất về điện nghiệm và an toàn sét là gì?
9Điều đúng nhất về vật nhiễm điện là gì?
10Quy tắc an toàn phù hợp là gì?
11 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Góc phụ huynh và giáo viên
Phụ huynh
- Hỏi con giải thích hiện tượng bằng chứng cứ.
- Không cho con tự thử với điện lưới, nước nóng hoặc bình kín.
- Khuyến khích ghi điều kiện và đơn vị.
Giáo viên
- Bắt đầu bằng dự đoán rồi mới quan sát/đo.
- Chấm cách giải thích, đơn vị và giới hạn, không chỉ đáp số.
- Chỉ dùng thí nghiệm an toàn, nguồn điện áp thấp.
12 • CHỐT BÀI
Năm điều phải tự nói lại được
- Một số vật cách điện sau khi cọ xát có thể hút các vật nhẹ.
- Hai vật mang điện cùng dấu đẩy nhau, khác dấu hút nhau.
- Cọ xát có thể làm electron chuyển từ vật này sang vật khác.
- Điện nghiệm giúp phát hiện vật nhiễm điện; hai lá xòe ra do mang điện cùng dấu. Giông sét là hiện tượng điện nguy hiểm.
- Luôn kiểm điều kiện và an toàn.
Nguồn đối chiếu phạm viChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên ↗Danh mục KHTN 8 – Kết nối tri thức ↗Định hướng kiểm tra, đánh giá năng lực tại Hà Nội ↗Nội dung trên website được tự biên soạn, không sao chép nguyên văn sách giáo khoa.