- Biết tế bào phân chia và cơ thể có vòng đời.
- Phân biệt cá thể mới với một bộ phận được sửa chữa.
- Biết quan sát hình/mẫu để tìm dấu hiệu.
SINH HỌC 6–12 • HIỂU SỰ SỐNG BẰNG CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ BẰNG CHỨNGMạch Vật sống trong KHTN • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ SỰ SỐNG
Trang chủKHTN 7 • VẬT SỐNG • BÀI 15 • ĐÃ KIỂM NỘI DUNG
Sinh sản vô tính
Một cơ thể có thể tạo cá thể mới mà không có sự kết hợp giao tử bằng những cách nào?
Một đoạn thân khoai lang ra rễ thành cây mới, nấm men nảy chồi, thủy tức cũng nảy chồi. Điểm chung không phải là 'không có tế bào sinh sản' mà là không có sự hợp nhất giao tử.
80–95 phútnhịp tự học4lõi kiến thức15bài luyện6câu tự chấm
01 • ĐỊNH VỊ TRƯỚC KHI HỌC
Biết nền nào cần gọi lại, đích nào phải đạt
- Phát biểu được khái niệm sinh sản và sinh sản vô tính.
- Phân biệt được các hình thức sinh dưỡng ở thực vật và vô tính ở động vật từ hình ảnh.
- Nêu được vai trò và ứng dụng nhân giống vô tính, nuôi cấy mô.
- Tránh khẳng định con sinh ra luôn giống hệt tuyệt đối.
Chu trình 7 phút cho mỗi ý1 phút gọi nền2 phút đọc lõi1 phút vẽ dòng1 phút nêu điều kiện1 phút phản ví dụ1 phút tự kiểm
02 • CẤU TRÚC – QUÁ TRÌNH – BẰNG CHỨNG
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chạm một thẻ, tự nói lại bằng lời của em rồi mới xem ví dụ và giới hạn.
Khái niệm
Sinh sản là quá trình tạo cá thể mới, giúp loài được duy trì qua các thế hệ. Sinh sản vô tính tạo cá thể mới không qua sự hợp nhất giao tử và thường chỉ cần một cơ thể nguồn.
Hiểu thật dễCâu hỏi khóa: có sự kết hợp giao tử hay không?
Ví dụ có tác dụngVi khuẩn phân đôi, nấm men nảy chồi và cây mọc từ đoạn thân đều không có thụ tinh.
Móc nhớ đúngKhông hợp nhất giao tử → vô tính.
Không được suy diễnNói sinh sản cần cho sự sống còn của từng cá thể hoặc vô tính nghĩa là không có phân chia tế bào.
03 • TÌM HIỂU TỰ NHIÊN AN TOÀN
Phân loại bằng chứng sinh sản vô tính
Bộ ảnh có nguồn: hành, khoai tây, dâu tây, lá cây sống đời, nấm men, thủy tức, sao biển tái tạo tay và mảnh tạo cá thể mới; thẻ tiêu chí.
Chỉ dùng ảnh/mẫu cây trồng sạch. Không cắt động vật, không nuôi nấm men để ăn, không dùng mẫu mốc và rửa tay sau thao tác.
- Xác định cá thể mới có hình thành hay chỉ sửa chữa mô.
- Tìm bộ phận nguồn và có/không hợp nhất giao tử.
- Phân loại hình thức rồi ghi bằng chứng.
- Nêu một lợi ích và một giới hạn của nhân giống nhiều cá thể giống nhau.
Học sinh tách được tái sinh khỏi sinh sản và nhận dạng hình thức bằng dấu hiệu, không chỉ thuộc ví dụ.
Ảnh không cho thấy trực tiếp quan hệ di truyền; muốn xác nhận cần lịch sử mẫu hoặc dữ liệu khác.
04 • NỐI ĐỜI SỐNG, KHÔNG KỂ CHUYỆN TRANG TRÍ
Ba tình huống để dùng kiến thức
Vườn cây
Giâm/chiết giúp giữ đặc tính cây tốt nhưng cần đa dạng giống và quản lí dịch bệnh.
Bảo tồn
Nuôi cấy mô có thể hỗ trợ nhân nhanh một số thực vật quý, nhưng không thay thế bảo vệ sinh cảnh và đa dạng di truyền.
Ghép cây
Gốc ghép ảnh hưởng sức sống và thích nghi; cành ghép tạo phần trên và vẫn giữ nguồn gene của nó.
05 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Không chỉ biết sai — phải sửa đúng và vừa bằng chứng
✕ SaiSinh sản vô tính tạo con giống hệt 100%.
✓ SửaCon thường rất giống về di truyền, nhưng biến đổi di truyền và môi trường vẫn tạo khác biệt.
✕ SaiMọi tái sinh đều là sinh sản.
✓ SửaChỉ là sinh sản khi hình thành một cá thể mới hoàn chỉnh; liền vết thương không phải sinh sản.
✕ SaiGhép cây tạo một con lai di truyền.
✓ SửaCành ghép và gốc ghép nối mô nhưng nhìn chung vẫn giữ kiểu gene riêng.
✕ SaiNuôi cấy mô chỉ cần đặt mảnh lá vào nước.
✓ SửaĐó là kĩ thuật vô trùng, cần môi trường và điều kiện chuyên môn.
06 • GỌI LẠI CHỦ ĐỘNG
Đóng tài liệu rồi tự trả lời
1/4
07 • LUYỆN 5 MỨC
Từ gọi đúng khái niệm đến đánh giá ứng dụng
Mở lời giải sau khi đã viết ít nhất một câu trả lời của riêng em.
Câu 1Giải thích “Khái niệm” bằng lời của em.+
Gợi ýKhông hợp nhất giao tử → vô tính.
Đáp án mẫuSinh sản là quá trình tạo cá thể mới, giúp loài được duy trì qua các thế hệ. Sinh sản vô tính tạo cá thể mới không qua sự hợp nhất giao tử và thường chỉ cần một cơ thể nguồn.
Vì saoCâu hỏi khóa: có sự kết hợp giao tử hay không?
Câu 5Giải thích “Đặc điểm di truyền” bằng lời của em.+
Gợi ýRất giống ≠ tuyệt đối giống hệt.
Đáp án mẫuCon sinh ra vô tính thường rất giống cơ thể nguồn về mặt di truyền, nhưng không nên gọi là giống hệt tuyệt đối vì vẫn có thể xuất hiện biến đổi di truyền và kiểu hình còn chịu môi trường.
Vì saoMột nguồn tạo nhiều bản gần giống, nên giữ nhanh đặc tính nhưng cũng dễ cùng nhạy với một nguy cơ.
08 • TỰ CHẤM VÀ CHẨN ĐOÁN
Sáu câu kiểm tra hiểu bản chất
—/6
Mục tiêu: ít nhất 5/6
1Tiêu chí chính của sinh sản vô tính
2Khoai tây sinh dưỡng chủ yếu từ
3Tái sinh là sinh sản khi
4Ghép cây
5Con vô tính
6Nuôi cấy mô cần
09 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Phụ huynh không dạy thay; giáo viên không chấm nhớ máy móc
Phụ huynh
- Dùng củ hành/khoai sạch để con chỉ bộ phận sinh dưỡng, không bắt động vật.
- Hỏi tiêu chí 'có tạo cá thể mới không?' trước khi gọi là sinh sản.
- Không tự làm nuôi cấy mô hoặc dùng chất kích thích ra rễ không rõ hướng dẫn.
Giáo viên
- Dạy theo tiêu chí không hợp nhất giao tử, không theo mẹo 'một bố mẹ'.
- Phân biệt tái sinh mô với phân mảnh tạo cá thể mới.
- Sửa dứt điểm ngộ nhận ghép cây tạo giống lai và clone giống hệt tuyệt đối.
10 • CHỐT BÀI
Năm câu phải tự nói lại được
- Sinh sản duy trì loài qua các thế hệ, không phải điều kiện sống còn của từng cá thể.
- Sinh sản vô tính không có sự hợp nhất giao tử.
- Có nhiều hình thức ở thực vật, động vật và vi sinh vật.
- Con thường rất giống di truyền nhưng không tuyệt đối giống hệt.
- Giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô có lợi ích và giới hạn riêng.
Nguồn khóa phạm vi chương trìnhChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên – Bộ GDĐT ↗Chương trình Khoa học tự nhiên kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ↗Nội dung do Ước Mơ Lớn tự biên soạn theo chương trình, không sao chép nguyên văn một bộ sách giáo khoa.