Nêu được lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng.
VẬT LÝ 6–12 • HỌC TỪ HIỆN TƯỢNG ĐẾN BẢN CHẤTChuẩn GDPT hiện hành • Định hướng Hà Nội
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ VẬT LÝ
Trang chủKHTN 6 • CHƯƠNG 2 • BÀI 43
Trọng lượng, lực hấp dẫn
Vì sao vật rơi xuống đất và vì sao 1 kg không phải là 10 N?
Buông một quả bóng, nó rơi về phía Trái Đất. Trái Đất hút vật bằng lực hấp dẫn. Độ lớn lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật được gọi là trọng lượng.
01 • HỌC XONG LÀM ĐƯỢC GÌ?
Mục tiêu quan sát được, không dùng từ mơ hồ
Nêu được trọng lượng là độ lớn lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật.
Phân biệt khối lượng và trọng lượng về ý nghĩa, dụng cụ và đơn vị.
Dùng quy ước gần đúng lớp 6: P ≈ 10m khi m tính bằng kg, P tính bằng N.
Kiến thức cần gọi lại
- Phân biệt khối lượng kg và lực N
- Biết lực không tiếp xúc
- Thực hiện nhân với 10
CHIẾN LƯỢC HỌC THÔNG MINH
Chu trình 5Đ: tự tìm ra bản chất trước khi xem lời giải
- 1Dự đoán: trả lời câu hỏi “Vì sao vật rơi xuống đất và vì sao 1 kg không phải là 10 N?” bằng một câu, dù chưa chắc đúng.
- 2Đo hoặc vẽ: dùng hình, sơ đồ, đại lượng và đơn vị để biểu diễn lực hấp dẫn.
- 3Diễn giải: nối hiện tượng → nguyên nhân/mô hình → kết luận; không nhảy thẳng tới công thức.
- 4Đối chiếu: đổi một điều kiện, dự đoán kết quả mới và tìm lỗi trong cách nghĩ ban đầu.
- 5Đúc kết: sau 24 giờ, đóng bài và tự nói lại 5 ý tóm tắt rồi làm một câu ôn nối.
02 • TỪ BẢN CHẤT ĐẾN QUY TẮC
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chọn từng thẻ để học theo thứ tự: khái niệm → cách hiểu → ví dụ → phép kiểm.
Lực hấp dẫn
Các vật có khối lượng hút nhau; gần mặt đất, lực hút của Trái Đất làm vật có xu hướng rơi xuống.
Hiểu thật dễTa thấy rõ Trái Đất hút vật vì Trái Đất rất lớn.
Ví dụBuông viên phấn, nó rơi về phía mặt đất.
Mẹo nhớ đúng bản chấtĐây là lực không tiếp xúc.
Lỗi phải tránhCho rằng chỉ vật đang rơi mới chịu lực hấp dẫn.
03 • VẬT LÝ Ở NGAY QUANH EM
Bốn tình huống đời thường
Cân hành lý
Cân thường hiển thị khối lượng kg; lực Trái Đất tác dụng mới là trọng lượng.
Nhảy lên
Dù bật lên, lực hút Trái Đất vẫn làm cơ thể quay xuống.
Vật trên giá
Giá đỡ chống lại xu hướng rơi do trọng lực.
Du hành vũ trụ
Khối lượng không biến mất; cảm giác không trọng lượng không có nghĩa vật không có khối lượng.
04 • THÍ NGHIỆM CÓ KIỂM SOÁT
So sánh khối lượng và số chỉ lực kế
Các vật ghi 50 g, 100 g, 200 g; lực kế phù hợp.
Móc chắc vật, không đứng dưới vật treo, không vượt GHĐ.
- Đổi g sang kg.
- Dự đoán P≈10m.
- Treo từng vật vào lực kế.
- So sánh số đo với dự đoán.
100 g = 0,1 kg có trọng lượng gần 1 N; 200 g gần 2 N.
Tỉ số gần 10 N/kg là xấp xỉ dùng ở lớp 6 gần mặt đất.
Dùng gần đúng P ≈ 10m
KẾT QUẢ CÓ KIỂM ĐIỀU KIỆNP ≈ 1.200 N
Vật có khối lượng 120 kg; đây là gần đúng lớp 6 ở gần mặt đất, không phải “120 kg = 1.200 N”.
05 • GIẢI TỪNG BƯỚC
Năm ví dụ tăng dần độ khó
Vật có m=3 kg.
Phân tíchDùng P≈10m.
- P≈10×3=30
Kết luậnP≈30 N.
Cách nhìn khácMỗi kg ứng gần 10 N, ba kg gần 30 N.
06 • AI GIA SƯ GỢI MỞ
Hỏi để hiểu, không xin đáp án tắt
Trợ lý Trọng lượngTình huống 1/6
Bàn tác dụng lực đỡ lên vật, nhưng trọng lực vẫn tồn tại.
07 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Sai ở đâu và sửa thế nào?
✕ SaiViết 1 kg = 10 N.
✓ SửaViết vật 1 kg có trọng lượng gần 10 N ở gần mặt đất.
✕ SaiDùng gam trực tiếp trong P≈10m.
✓ SửaĐổi m sang kg trước.
✕ SaiVật trên bàn không có trọng lượng.
✓ SửaTrái Đất vẫn hút; bàn tạo lực đỡ.
✕ SaiKhông trọng lượng nghĩa là không khối lượng.
✓ SửaHai đại lượng khác nhau.
08 • NHỚ NHANH, KHÔNG HỌC VẸT
Flashcard lõi kiến thức
1/6
09 • 20 BÀI TẬP • ĐÚNG 15% ÔN NỐI
Luyện năm mức, mỗi câu có năm lớp hướng dẫn
10 • TỰ CHẤM NGAY
Trắc nghiệm hiểu bản chất
—/10
Mục tiêu: ít nhất 8/10
1Khối lượng đo bằng
2Trọng lượng đo bằng
3m=2 kg thì P gần
4500 g có P gần
5P≈30 N thì m gần
6Câu đúng
7Vật trên bàn
8Trọng lực là
9Lên Mặt Trăng, khối lượng
10Trong P≈10m, m tính bằng
11 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Góc phụ huynh và giáo viên
Phụ huynh
- Dùng nhãn hàng kg để hỏi đại lượng.
- Không nói trẻ 'nặng bao nhiêu N' nếu chưa giải thích.
- Liên hệ vật trên bàn để thấy lực vẫn tồn tại.
Giáo viên
- Luôn viết dấu gần đúng trong P≈10m.
- Cho bài g→kg để bắt lỗi phổ biến.
- Tách cách nói đời thường và thuật ngữ khoa học.
12 • CHỐT BÀI
Năm điều phải tự nói lại được
- Trái Đất hút vật bằng trọng lực.
- Trọng lượng là độ lớn lực hút ấy.
- m dùng kg; P dùng N.
- Gần mặt đất P≈10m.
- Không viết 1 kg=10 N.
Nguồn đối chiếu phạm viChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên ↗Danh mục Khoa học tự nhiên 6 – Kết nối tri thức ↗Định hướng đánh giá năng lực tại Hà Nội ↗Danh mục bài KHTN 6 – Kết nối tri thức ↗NASA – Pha Mặt Trăng ↗NASA – Tám hành tinh ↗NASA – Thiên hà và Ngân Hà ↗Nội dung trên website được tự biên soạn, không sao chép nguyên văn sách giáo khoa.