Hiểu, trình bày và vận dụng được cấu tạo kính lúp.
VẬT LÝ 6–12 • HỌC TỪ HIỆN TƯỢNG ĐẾN BẢN CHẤTChuẩn GDPT hiện hành • Định hướng Hà Nội
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ VẬT LÝ
Trang chủKHTN 9 • CHƯƠNG 2 • BÀI 10
Kính lúp. Bài tập thấu kính
Đặt vật ở đâu để kính lúp cho ảnh lớn mà mắt quan sát được?
Người sửa đồng hồ không hứng ảnh lên màn. Họ đặt chi tiết nhỏ trong khoảng tiêu cự để mắt nhìn ảnh ảo lớn hơn và có góc trông lớn hơn.
01 • HỌC XONG LÀM ĐƯỢC GÌ?
Mục tiêu quan sát được, không dùng từ mơ hồ
Hiểu, trình bày và vận dụng được cách đặt vật.
Hiểu, trình bày và vận dụng được số bội giác.
Hiểu, trình bày và vận dụng được vẽ sơ đồ tỉ lệ.
Giải thích tình huống thực tế bằng mô hình, dữ kiện, đơn vị, điều kiện và quy tắc an toàn.
Kiến thức cần gọi lại
- Thấu kính hội tụ
- Ảnh thật–ảnh ảo
- Vẽ hai tia đặc biệt
CHIẾN LƯỢC HỌC THÔNG MINH
Chu trình 5Đ: tự tìm ra bản chất trước khi xem lời giải
- 1Dự đoán câu hỏi lớn “Đặt vật ở đâu để kính lúp cho ảnh lớn mà mắt quan sát được?” bằng một câu trước khi nhìn công thức.
- 2Vẽ tia trước, ghi pháp tuyến–điểm tới–chiều truyền; chỉ sau đó mới xét góc, tiêu điểm và ảnh.
- 3Dịch đề sang dữ kiện có đơn vị, nêu điều kiện áp dụng và dự đoán độ lớn kết quả.
- 4Tính hoặc giải thích theo từng bước; kiểm ngược bằng đơn vị, trường hợp biên và một cách nhìn khác.
- 5Sau 24 giờ, tự nói lại năm ý chốt và giải một câu ôn nối mà không mở bài.
02 • TỪ BẢN CHẤT ĐẾN QUY TẮC
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chọn từng thẻ để học theo thứ tự: khái niệm → cách hiểu → ví dụ → phép kiểm.
Cấu tạo kính lúp
Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn, dùng quan sát vật nhỏ.
Hiểu thật dễTiêu cự ngắn thường cho số bội giác quy ước lớn hơn.
Ví dụKính 5× dùng quan sát chi tiết nhỏ.
Mẹo nhớ đúng bản chấtKính lúp là thấu kính hội tụ, không phải mọi kính trong suốt.
Lỗi phải tránhĐặt vật ngoài tiêu cự để dùng kính lúp.
03 • VẬT LÝ Ở NGAY QUANH EM
Bốn tình huống đời thường
Gia đình
Kính lúp hỗ trợ đọc chi tiết nhỏ nhưng không thay khám mắt khi nhìn mờ.
Trường học
Thợ sửa đồng hồ dùng kính để tăng góc trông của chi tiết.
Khoa học – kỹ thuật
Điện thoại dùng nhiều thấu kính chứ không phải một kính lúp đơn giản.
Quyết định an toàn
Không nhìn Mặt Trời qua kính lúp và không để kính dưới nắng.
04 • THÍ NGHIỆM CÓ KIỂM SOÁT
Phòng lab tương tác: Kính lúp. Bài tập thấu kính
Kính lúp, chữ in nhỏ, thước, giấy ô vuông và mô phỏng số bội giác.
Không nhìn Mặt Trời hoặc nguồn mạnh qua kính; cất kính khỏi nắng để tránh hội tụ gây cháy.
- Nêu dự đoán và xác định đại lượng hoặc dấu hiệu cần quan sát.
- Kiểm tra dụng cụ, đơn vị và toàn bộ quy tắc an toàn trước khi thao tác.
- Chỉ thay đổi một yếu tố; đo hoặc quan sát rồi ghi cả điều kiện.
- Đối chiếu dự đoán, giải thích sai khác và nêu giới hạn kết luận.
Công cụ tính G = 25/f (f bằng cm) và nhắc đặt vật d < f để có ảnh ảo phóng đại.
Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn, dùng quan sát vật nhỏ.
Công thức G = 25/f dùng f theo cm
KẾT QUẢ CÓ KIỂM ĐIỀU KIỆNDữ liệu chưa hợp lệ
Trong mô hình kính lúp lớp 9, tiêu cự f tính bằng cm và 0 < f < 25 cm.
05 • GIẢI TỪNG BƯỚC
Năm ví dụ tăng dần độ khó
Kính lúp có f = 5 cm. Tính G quy ước.
Phân tíchKhóa đúng mô hình cấu tạo kính lúp, liệt kê dữ kiện và điều kiện áp dụng.
- Vẽ sơ đồ hoặc ghi chuỗi chuyển hóa/đường truyền phù hợp.
- Đổi mọi đại lượng về hệ đơn vị tương thích.
- Dùng quy tắc: Kính lúp là thấu kính hội tụ, không phải mọi kính trong suốt.
- Kiểm tra đơn vị, chiều biến đổi và mức hợp lý của kết quả.
Kết luậnG = 25/5 = 5×.
Cách nhìn khácKiểm tra ngược bằng phép biến đổi, sơ đồ tỉ lệ hoặc một quan sát an toàn trong cùng điều kiện.
06 • AI GIA SƯ GỢI MỞ
Hỏi để hiểu, không xin đáp án tắt
Trợ lý Kính lúp. Bài tập thấu kínhTình huống 1/30
Tiêu cự ngắn thường cho số bội giác quy ước lớn hơn.
07 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Sai ở đâu và sửa thế nào?
✕ SaiĐặt vật ngoài tiêu cự để dùng kính lúp.
✓ SửaMuốn ảnh ảo phóng đại phải đặt vật trong khoảng tiêu cự: d < f.
✕ SaiKính lúp cho ảnh thật trên màn.
✓ SửaTrong cách quan sát thông thường, kính lúp cho ảnh ảo để mắt nhìn.
✕ SaiG = 25/f với f tính bằng mét.
✓ SửaCông thức quy ước này dùng f tính bằng centimet.
✕ SaiVẽ mỗi đoạn theo một tỉ lệ khác nhau.
✓ SửaPhải dùng một tỉ lệ thống nhất cho vật, tiêu cự và khoảng cách ảnh.
08 • NHỚ NHANH, KHÔNG HỌC VẸT
Flashcard lõi kiến thức
1/6
09 • 20 BÀI TẬP • ĐÚNG 15% ÔN NỐI
Luyện năm mức, mỗi câu có năm lớp hướng dẫn
10 • TỰ CHẤM NGAY
Trắc nghiệm hiểu bản chất
—/10
Mục tiêu: ít nhất 8/10
1Nhận định nào đúng nhất về cấu tạo kính lúp?
2Nhận định nào đúng nhất về cách đặt vật?
3Nhận định nào đúng nhất về số bội giác?
4Nhận định nào đúng nhất về vẽ sơ đồ tỉ lệ?
5Nhận định nào đúng nhất về cấu tạo kính lúp?
6Nhận định nào đúng nhất về cách đặt vật?
7Nhận định nào đúng nhất về số bội giác?
8Nhận định nào đúng nhất về vẽ sơ đồ tỉ lệ?
9Kết quả dự kiến phù hợp nhất của hoạt động là gì?
10Quy tắc an toàn phù hợp nhất cho hoạt động là gì?
11 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Góc phụ huynh và giáo viên
Phụ huynh
- Yêu cầu con giải thích một hiện tượng đời thường trước khi bấm máy.
- Không cho con tự thử với điện lưới, laser, Mặt Trời, lửa hoặc tải nặng.
- Khuyến khích con kiểm tra đơn vị và nói rõ khi nào kết luận không còn đúng.
Giáo viên
- Cho học sinh dự đoán trước, sau đó mới quan sát, đo hoặc dùng công thức.
- Chấm cả sơ đồ, điều kiện, đơn vị, lập luận và giới hạn; không chấm riêng đáp số.
- Phân biệt rõ mô hình lớp 9 với kiến thức mở rộng và chỉ tổ chức hoạt động an toàn.
12 • CHỐT BÀI
Năm điều phải tự nói lại được
- Kính lúp là thấu kính hội tụ, không phải mọi kính trong suốt.
- Kính lúp: d < f → ảnh ảo, cùng chiều, lớn.
- Trong G = 25/f, f phải tính bằng cm.
- Một tỉ lệ cho toàn bộ sơ đồ.
- Mọi kết luận chỉ có giá trị trong đúng điều kiện và phải tôn trọng an toàn.
Nguồn đối chiếu phạm viMục lục KHTN 9 – Kết nối tri thức ↗Đánh giá THCS theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT ↗Kế hoạch kiểm tra KHTN 2025–2026 tại Hà Nội ↗Nội dung trên website được tự biên soạn, không sao chép nguyên văn sách giáo khoa.