- Nắm các phần chính của tế bào.
- Phân biệt kích thước với số lượng.
- Biết đọc chuỗi hình theo thời gian.
SINH HỌC 6–12 • HIỂU SỰ SỐNG BẰNG CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ BẰNG CHỨNGMạch Vật sống trong KHTN • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ SỰ SỐNG
Trang chủKHTN 6 • VẬT SỐNG • BÀI 3 • ĐÃ KIỂM NỘI DUNG
Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
Cơ thể lớn lên và sửa chữa tổn thương bằng cách tăng kích thước tế bào hay tăng số lượng tế bào?
Vết xước nhỏ dần là kết quả của nhiều quá trình, trong đó tế bào mới được tạo ra thay thế phần bị tổn thương. Một tế bào không lớn mãi; khi đủ điều kiện, nó có thể phân chia.
55–70 phútnhịp tự học4lõi kiến thức15bài luyện6câu tự chấm
01 • ĐỊNH VỊ TRƯỚC KHI HỌC
Biết nền nào cần gọi lại, đích nào phải đạt
- Mô tả được tế bào lớn lên rồi phân chia.
- Nêu kết quả một tế bào mẹ tạo hai tế bào con ở mô hình đơn giản.
- Liên hệ phân chia tế bào với sinh trưởng và sửa chữa.
- Phân biệt lớn lên của từng tế bào với lớn lên của cơ thể.
Chu trình 6 phút cho mỗi ý1 phút gọi nền2 phút đọc lõi1 phút tự vẽ1 phút nêu phản ví dụ1 phút tự kiểm
02 • CẤU TRÚC – CHỨC NĂNG – BẰNG CHỨNG
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chạm một thẻ, sau đó tự nói lại bằng lời của em trước khi xem ví dụ.
Tế bào lớn lên
Tế bào tăng kích thước nhờ thu nhận và sử dụng vật chất; sự lớn lên có giới hạn.
Hiểu thật dễTế bào cần vật liệu và năng lượng để tạo thêm thành phần.
Ví dụ có tác dụngTế bào non có thể lớn dần trước khi phân chia.
Móc nhớ đúngLớn lên = tăng kích thước tế bào.
Không được suy diễnNói tế bào có thể lớn vô hạn.
03 • TÌM HIỂU TỰ NHIÊN KHÔNG XÂM HẠI
Mô hình đếm số tế bào qua các lần phân chia
Hạt giấy hoặc nắp chai sạch, bảng theo dõi 0–5 lần phân chia.
Chỉ dùng vật liệu sạch, kích thước đủ lớn; không dùng mẫu sống hay nuôi cấy tế bào.
- Đặt một hạt làm tế bào ban đầu.
- Mỗi lượt thay mỗi hạt bằng hai hạt.
- Ghi số lượng sau từng lượt.
- Nêu giả định của mô hình và điều không mô tả được.
Dãy 1, 2, 4, 8, 16, 32 khi mọi tế bào cùng phân chia và không mất đi.
Cơ thể thật phức tạp hơn: không phải mọi tế bào cùng phân chia, có tế bào chết và có cơ chế điều hoà.
04 • NỐI ĐỜI SỐNG, KHÔNG KỂ CHUYỆN TRANG TRÍ
Ba tình huống để dùng kiến thức
Lành vết thương
Tạo tế bào mới góp phần sửa chữa mô; vết thương nặng cần chăm sóc y tế.
Rễ cây
Vùng sinh trưởng có tế bào phân chia mạnh làm rễ dài ra.
Ung thư
Phân chia mất kiểm soát có thể tạo khối bất thường; không dùng bài học để tự chẩn đoán.
05 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Không chỉ biết sai — phải sửa đúng và vừa bằng chứng
✕ SaiCơ thể lớn vì mỗi tế bào phình to mãi.
✓ SửaCơ thể đa bào chủ yếu tăng số tế bào, đồng thời có tăng kích thước và biệt hoá.
✕ SaiMột tế bào phân chia thành ba tế bào con trong mô hình cơ bản.
✓ SửaMô hình nguyên phân cơ bản: một tế bào mẹ tạo hai tế bào con.
✕ SaiPhân chia làm mỗi tế bào con to gấp đôi.
✓ SửaPhân chia tăng số lượng; tế bào con tiếp tục lớn lên.
✕ SaiMọi tế bào đều phân chia với tốc độ như nhau.
✓ SửaKhả năng và tốc độ khác nhau giữa loại tế bào, mô và điều kiện.
06 • GỌI LẠI CHỦ ĐỘNG
Đóng tài liệu rồi tự trả lời
1/4
07 • LUYỆN 5 MỨC
Từ gọi đúng khái niệm đến giải thích tình huống
Mở lời giải sau khi đã viết ít nhất một câu trả lời của riêng em.
Câu 1Giải thích “Tế bào lớn lên” bằng lời của em.+
Gợi ýLớn lên = tăng kích thước tế bào.
Đáp án mẫuTế bào tăng kích thước nhờ thu nhận và sử dụng vật chất; sự lớn lên có giới hạn.
Vì saoTế bào cần vật liệu và năng lượng để tạo thêm thành phần.
Câu 5Giải thích “Cơ thể sinh trưởng” bằng lời của em.+
Gợi ýCơ thể lớn: tăng số và tổ chức tế bào.
Đáp án mẫuCơ thể đa bào lớn lên chủ yếu nhờ tăng số lượng tế bào, đồng thời tế bào tăng kích thước và biệt hoá.
Vì saoCơ thể lớn không có nghĩa mọi tế bào đều lớn hơn.
08 • TỰ CHẤM VÀ CHẨN ĐOÁN
Sáu câu kiểm tra hiểu bản chất
—/6
Mục tiêu: ít nhất 5/6
1Tế bào lớn lên là
2Một tế bào mẹ phân chia cơ bản tạo
3Sau 3 lượt đồng loạt từ 1 tế bào có
4Cơ thể đa bào lớn lên chủ yếu nhờ
5Phát biểu đúng
6Mô hình 1→2→4 giả định
09 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Phụ huynh không dạy thay; giáo viên không chấm nhớ máy móc
Phụ huynh
- Dùng hạt giấy để con tự lập bảng, không chỉ học thuộc dãy số.
- Nhắc con mô hình đơn giản khác cơ thể thật.
- Không dùng nội dung về ung thư để tự suy diễn triệu chứng.
Giáo viên
- Tách rõ tăng kích thước, phân chia và biệt hoá.
- Dạy giả định khi dùng dãy 2^n ở mức trực quan.
- Không nói mọi tế bào cơ thể đều phân chia liên tục.
10 • CHỐT BÀI
Năm câu phải tự nói lại được
- Tế bào lớn lên nhờ thu nhận và sử dụng vật chất.
- Một tế bào mẹ có thể tạo hai tế bào con trong mô hình cơ bản.
- Phân chia làm tăng số tế bào.
- Sinh trưởng cơ thể đa bào không chỉ là tế bào to lên.
- Phân chia được điều hoà và khác nhau giữa các mô.
Nguồn khóa phạm vi chương trìnhChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên – Bộ GDĐT ↗Chương trình Khoa học tự nhiên ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ↗Nội dung do Ước Mơ Lớn tự biên soạn theo chương trình, không sao chép nguyên văn một bộ sách giáo khoa.