- Biết rễ, thân, lá là cơ quan của cây.
- Biết tế bào có màng kiểm soát trao đổi.
- Biết quang hợp cần nước và trao đổi khí qua khí khổng.
SINH HỌC 6–12 • HIỂU SỰ SỐNG BẰNG CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ BẰNG CHỨNGMạch Vật sống trong KHTN • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ SỰ SỐNG
Trang chủKHTN 7 • VẬT SỐNG • BÀI 5 • ĐÃ KIỂM NỘI DUNG
Trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở thực vật
Nước và ion khoáng đi từ đất qua rễ, thân, lá như thế nào, và vì sao tưới bón phải vừa đủ?
Cây không uống bằng miệng. Lông hút tăng diện tích tiếp xúc với đất, mạch gỗ vận chuyển nước và ion khoáng, còn thoát hơi nước ở lá góp phần tạo lực kéo dòng nước.
80–95 phútnhịp tự học4lõi kiến thức15bài luyện6câu tự chấm
01 • ĐỊNH VỊ TRƯỚC KHI HỌC
Biết nền nào cần gọi lại, đích nào phải đạt
- Nêu vai trò của nước và chất dinh dưỡng đối với sinh vật.
- Mô tả sự hấp thụ ở rễ và vận chuyển bằng mạch gỗ, mạch rây.
- Giải thích vai trò và yếu tố ảnh hưởng thoát hơi nước.
- Vận dụng nguyên tắc tưới nước, bón phân hợp lí.
Chu trình 7 phút cho mỗi ý1 phút gọi nền2 phút đọc lõi1 phút vẽ dòng1 phút nêu điều kiện1 phút phản ví dụ1 phút tự kiểm
02 • CẤU TRÚC – QUÁ TRÌNH – BẰNG CHỨNG
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chạm một thẻ, tự nói lại bằng lời của em rồi mới xem ví dụ và giới hạn.
Vai trò của nước và khoáng
Nước là dung môi, môi trường/phần tham gia phản ứng, giúp vận chuyển, điều hoà nhiệt và duy trì sức trương tế bào; ion khoáng cung cấp các nguyên tố cần cho cấu tạo và hoạt động sống.
Hiểu thật dễNước vừa chuyên chở vừa giúp tế bào giữ trạng thái; khoáng là nguyên liệu vi lượng/đa lượng chứ không phải 'thức ăn' hữu cơ.
Ví dụ có tác dụngThiếu nước làm cây héo; thiếu nitrogen có thể hạn chế sinh trưởng và vàng lá, nhưng cần chẩn đoán theo nhiều dấu hiệu.
Móc nhớ đúngNước: phản ứng – vận chuyển – nhiệt – sức trương.
Không được suy diễnNói phân bón là thức ăn hữu cơ của cây hoặc mọi lá vàng đều do thiếu một nguyên tố.
03 • TÌM HIỂU TỰ NHIÊN AN TOÀN
Theo dấu nước trong thân và thoát hơi nước ở lá
Cành cần tây/hoa trắng do giáo viên chuẩn bị, nước màu thực phẩm; hai túi trong suốt, một cành có lá và một đối chứng phù hợp.
Không uống nước màu, không dùng cây độc, không buộc túi làm gãy cây; rửa tay sau hoạt động.
- Đánh dấu mực nước và thời gian.
- Quan sát đường màu trong lát cắt do giáo viên chuẩn bị an toàn.
- So sánh hơi nước ngưng tụ ở túi có lá và đối chứng.
- Nêu biến chưa kiểm soát và không đồng nhất nước ngưng tụ với toàn bộ nước hút.
Màu xuất hiện theo bó mạch gỗ; túi bao cành có lá thường có nhiều giọt hơn đối chứng.
Nước màu chỉ mô phỏng đường vận chuyển; túi cũng làm thay đổi nhiệt độ, độ ẩm và độ mở khí khổng.
04 • NỐI ĐỜI SỐNG, KHÔNG KỂ CHUYỆN TRANG TRÍ
Ba tình huống để dùng kiến thức
Tưới cây
Tưới vào vùng rễ, theo độ ẩm đất và nhu cầu cây; tránh vừa thiếu vừa ngập kéo dài.
Bón phân
Bón đúng loại, liều, thời điểm; phân quá nồng gây tổn thương rễ và ô nhiễm nước.
Che phủ đất
Lớp phủ phù hợp giảm bốc hơi và cỏ dại, nhưng phải tránh bí, nấm bệnh hoặc vật liệu ô nhiễm.
05 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Không chỉ biết sai — phải sửa đúng và vừa bằng chứng
✕ SaiCây ăn đất và phân bón.
✓ SửaCây hấp thụ nước, ion khoáng và tự tạo phần lớn chất hữu cơ qua quang hợp.
✕ SaiMạch rây luôn vận chuyển từ trên xuống.
✓ SửaMạch rây đi từ cơ quan nguồn tới cơ quan sử dụng/dự trữ, hướng phụ thuộc vị trí.
✕ SaiThoát hơi nước hoàn toàn có hại.
✓ SửaNó hỗ trợ vận chuyển và làm mát nhưng quá mức gây mất cân bằng nước.
✕ SaiBón càng nhiều cây càng tốt.
✓ SửaDư phân có thể làm rễ khó hút nước, cháy rễ và ô nhiễm.
06 • GỌI LẠI CHỦ ĐỘNG
Đóng tài liệu rồi tự trả lời
1/4
07 • LUYỆN 5 MỨC
Từ gọi đúng khái niệm đến đánh giá ứng dụng
Mở lời giải sau khi đã viết ít nhất một câu trả lời của riêng em.
Câu 1Giải thích “Vai trò của nước và khoáng” bằng lời của em.+
Gợi ýNước: phản ứng – vận chuyển – nhiệt – sức trương.
Đáp án mẫuNước là dung môi, môi trường/phần tham gia phản ứng, giúp vận chuyển, điều hoà nhiệt và duy trì sức trương tế bào; ion khoáng cung cấp các nguyên tố cần cho cấu tạo và hoạt động sống.
Vì saoNước vừa chuyên chở vừa giúp tế bào giữ trạng thái; khoáng là nguyên liệu vi lượng/đa lượng chứ không phải 'thức ăn' hữu cơ.
Câu 5Giải thích “Mạch gỗ và mạch rây” bằng lời của em.+
Gợi ýGỗ: nước–khoáng; rây: chất hữu cơ nguồn→nơi nhận.
Đáp án mẫuMạch gỗ vận chuyển chủ yếu nước và ion khoáng từ rễ lên các phần trên; mạch rây vận chuyển chất hữu cơ từ cơ quan nguồn đến cơ quan sử dụng/dự trữ.
Vì saoHai hệ ống chuyên chở hai dòng chính; hướng mạch rây phụ thuộc nơi nguồn và nơi nhận.
08 • TỰ CHẤM VÀ CHẨN ĐOÁN
Sáu câu kiểm tra hiểu bản chất
—/6
Mục tiêu: ít nhất 5/6
1Bộ phận hấp thụ nước và ion khoáng chủ yếu
2Mạch gỗ vận chuyển chủ yếu
3Mạch rây vận chuyển
4Thoát hơi nước chủ yếu qua
5Phân bón quá đặc có thể
6Phát biểu đúng
09 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Phụ huynh không dạy thay; giáo viên không chấm nhớ máy móc
Phụ huynh
- Cho con theo dõi độ ẩm đất và giải thích quyết định tưới, không giao khẩu hiệu cố định.
- Không cho trẻ nếm phân, nước màu hoặc tự cắt thân bằng dao.
- Tách triệu chứng quan sát khỏi chẩn đoán thiếu chất.
Giáo viên
- Dạy mạch rây theo mô hình nguồn–nơi nhận, tránh quy tắc 'chỉ đi xuống'.
- Nêu vai trò nước trước khi vào riêng thực vật.
- Trong thí nghiệm túi lá, bắt buộc có đối chứng và thảo luận vi khí hậu trong túi.
10 • CHỐT BÀI
Năm câu phải tự nói lại được
- Nước giúp phản ứng, vận chuyển, điều hoà nhiệt và duy trì sức trương.
- Lông hút hấp thụ nước và ion khoáng từ dung dịch đất.
- Mạch gỗ chở nước–khoáng; mạch rây chở chất hữu cơ nguồn→nơi nhận.
- Thoát hơi nước chủ yếu qua khí khổng và góp phần kéo dòng nước.
- Tưới, bón phải đúng loại, lượng, lúc và điều kiện.
Nguồn khóa phạm vi chương trìnhChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên – Bộ GDĐT ↗Chương trình Khoa học tự nhiên kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ↗Nội dung do Ước Mơ Lớn tự biên soạn theo chương trình, không sao chép nguyên văn một bộ sách giáo khoa.