- Biết hệ cơ quan gồm nhiều cơ quan phối hợp.
- Biết tế bào cần nước, vật liệu và năng lượng.
- Biết trao đổi khí cung cấp O₂ và nhận CO₂.
SINH HỌC 6–12 • HIỂU SỰ SỐNG BẰNG CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ BẰNG CHỨNGMạch Vật sống trong KHTN • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ SỰ SỐNG
Trang chủKHTN 7 • VẬT SỐNG • BÀI 6 • ĐÃ KIỂM NỘI DUNG
Trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở động vật
Thức ăn, nước được tiếp nhận, tiêu hoá, hấp thụ và vận chuyển đến tế bào ra sao?
Ăn xong chưa có nghĩa tế bào đã nhận được chất dinh dưỡng. Thức ăn phải được biến đổi, chất phù hợp được hấp thụ qua ruột rồi hệ tuần hoàn mới phân phối đến các mô.
80–95 phútnhịp tự học4lõi kiến thức15bài luyện6câu tự chấm
01 • ĐỊNH VỊ TRƯỚC KHI HỌC
Biết nền nào cần gọi lại, đích nào phải đạt
- Mô tả được con đường thu nhận, tiêu hoá, hấp thụ và thải bã.
- Nêu được vai trò của nước, chất dinh dưỡng và cân bằng nước.
- Mô tả được vận chuyển chất bằng hệ tuần hoàn, gồm hai vòng tuần hoàn ở người.
- Vận dụng nguyên tắc dinh dưỡng và vệ sinh an toàn.
Chu trình 7 phút cho mỗi ý1 phút gọi nền2 phút đọc lõi1 phút vẽ dòng1 phút nêu điều kiện1 phút phản ví dụ1 phút tự kiểm
02 • CẤU TRÚC – QUÁ TRÌNH – BẰNG CHỨNG
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chạm một thẻ, tự nói lại bằng lời của em rồi mới xem ví dụ và giới hạn.
Từ thức ăn đến chất hấp thụ
Tiêu hoá biến đổi thức ăn bằng tác động cơ học và hoá học thành các chất đủ nhỏ/phù hợp để hấp thụ; phần lớn hấp thụ chất dinh dưỡng ở người diễn ra tại ruột non.
Hiểu thật dễỐng tiêu hoá xử lí, không chỉ là đường ống đưa thức ăn đi qua.
Ví dụ có tác dụngNhai làm nhỏ; enzyme phân giải; bề mặt ruột non có nhiều nếp và lông ruột giúp hấp thụ.
Móc nhớ đúngĂn → tiêu hoá → hấp thụ → vận chuyển → tế bào.
Không được suy diễnNói dạ dày hấp thụ toàn bộ dinh dưỡng hoặc thức ăn nguyên vẹn đi thẳng vào máu.
03 • TÌM HIỂU TỰ NHIÊN AN TOÀN
Dựng bản đồ đường đi của một phân tử glucose và một phân tử nước
Thẻ cơ quan tiêu hoá, lông ruột, máu, tim, phổi, tế bào, thận; dây mũi tên hai màu.
Dùng mô hình, không thử nghiệm nhịn ăn/nhịn uống, không lấy máu hoặc đo y khoa cho hoạt động lớp.
- Xếp đường tiêu hoá theo thứ tự.
- Đặt điểm tiêu hoá và hấp thụ chính.
- Nối đường vận chuyển đến tế bào và đường thải sản phẩm.
- Đánh dấu vòng phổi, vòng hệ thống và một ngoại lệ về oxygen trong mạch.
Mô hình cho thấy hệ tiêu hoá, hô hấp, tuần hoàn và bài tiết phối hợp thay vì hoạt động riêng lẻ.
Mô hình lược giản nhiều cơ quan điều hoà và không mô tả chẩn đoán hay điều trị bệnh.
04 • NỐI ĐỜI SỐNG, KHÔNG KỂ CHUYỆN TRANG TRÍ
Ba tình huống để dùng kiến thức
Bữa ăn cân đối
Đa dạng nhóm thực phẩm, lượng phù hợp và vệ sinh quan trọng hơn gắn nhãn một món là 'thần dược'.
An toàn thực phẩm
Rửa tay, tách sống–chín, nấu và bảo quản phù hợp giúp giảm nguy cơ nhiễm tác nhân gây bệnh.
Vận động
Hoạt động thể lực làm thay đổi nhu cầu năng lượng và nước; lựa chọn cần theo điều kiện cá nhân và hướng dẫn chuyên môn khi cần.
05 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Không chỉ biết sai — phải sửa đúng và vừa bằng chứng
✕ SaiTiêu hoá chỉ diễn ra ở dạ dày.
✓ SửaTiêu hoá bắt đầu từ miệng và tiếp tục ở nhiều đoạn; hấp thụ phần lớn ở ruột non.
✕ SaiMáu chỉ chở oxygen.
✓ SửaMáu vận chuyển nhiều chất, tế bào và nhiệt.
✕ SaiĐộng mạch luôn giàu oxygen.
✓ SửaĐộng mạch được gọi theo hướng rời tim; động mạch phổi nghèo oxygen.
✕ SaiAi cũng phải uống đúng một lượng nước như nhau.
✓ SửaNhu cầu thay đổi; bệnh lí hoặc mất nước cần hướng dẫn y tế.
06 • GỌI LẠI CHỦ ĐỘNG
Đóng tài liệu rồi tự trả lời
1/4
07 • LUYỆN 5 MỨC
Từ gọi đúng khái niệm đến đánh giá ứng dụng
Mở lời giải sau khi đã viết ít nhất một câu trả lời của riêng em.
Câu 1Giải thích “Từ thức ăn đến chất hấp thụ” bằng lời của em.+
Gợi ýĂn → tiêu hoá → hấp thụ → vận chuyển → tế bào.
Đáp án mẫuTiêu hoá biến đổi thức ăn bằng tác động cơ học và hoá học thành các chất đủ nhỏ/phù hợp để hấp thụ; phần lớn hấp thụ chất dinh dưỡng ở người diễn ra tại ruột non.
Vì saoỐng tiêu hoá xử lí, không chỉ là đường ống đưa thức ăn đi qua.
Câu 5Giải thích “Vận chuyển bằng tuần hoàn” bằng lời của em.+
Gợi ýTiêu hoá chuẩn bị – tuần hoàn phân phối.
Đáp án mẫuMáu vận chuyển oxygen, chất dinh dưỡng, carbon dioxide, sản phẩm chuyển hoá, hormone và nhiệt; tim tạo lực đẩy qua hệ mạch.
Vì saoHệ tiêu hoá đưa chất vào môi trường trong, hệ tuần hoàn phân phối đến tế bào.
08 • TỰ CHẤM VÀ CHẨN ĐOÁN
Sáu câu kiểm tra hiểu bản chất
—/6
Mục tiêu: ít nhất 5/6
1Nơi hấp thụ phần lớn chất dinh dưỡng ở người
2Tiêu hoá có vai trò
3Động mạch là mạch
4Vòng tuần hoàn phổi nối
5Nước cơ thể mất qua
6Phát biểu đúng
09 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Phụ huynh không dạy thay; giáo viên không chấm nhớ máy móc
Phụ huynh
- Cho con kể đường đi của chất, không biến giờ học thành phán xét cân nặng.
- Dùng nguyên tắc vệ sinh cụ thể thay cho nỗi sợ thực phẩm.
- Dấu hiệu mất nước, dị ứng hay bệnh tiêu hoá cần người lớn và chuyên môn y tế.
Giáo viên
- Tách rõ tiêu hoá, hấp thụ, vận chuyển và đồng hoá.
- Dạy quy ước động/tĩnh mạch theo hướng để xử lí ngoại lệ tuần hoàn phổi.
- Tránh kê chế độ ăn, lượng nước như đơn điều trị cá nhân.
10 • CHỐT BÀI
Năm câu phải tự nói lại được
- Tiêu hoá biến thức ăn thành chất phù hợp để hấp thụ.
- Ruột non hấp thụ phần lớn chất dinh dưỡng ở người.
- Cân bằng nước là quan hệ giữa lượng vào, ra và điều hoà.
- Tuần hoàn vận chuyển nhiều chất giữa cơ quan và tế bào.
- Động mạch rời tim, tĩnh mạch về tim; vòng phổi là ngoại lệ oxygen dễ nhầm.
Nguồn khóa phạm vi chương trìnhChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên – Bộ GDĐT ↗Chương trình Khoa học tự nhiên kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ↗Nội dung do Ước Mơ Lớn tự biên soạn theo chương trình, không sao chép nguyên văn một bộ sách giáo khoa.