Hiểu và giải thích được ảnh ảo qua gương phẳng.
VẬT LÝ 6–12 • HỌC TỪ HIỆN TƯỢNG ĐẾN BẢN CHẤTChuẩn GDPT hiện hành • Định hướng Hà Nội
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ VẬT LÝ
Trang chủKHTN 7 • CHƯƠNG 3 • BÀI 17
Ảnh của vật qua gương phẳng
Vì sao ảnh trông ở sau gương nhưng không hứng được trên màn?
Bạn đứng cách gương 80 cm nhưng ảnh dường như ở thêm 80 cm phía sau gương. Đó là ảnh ảo do mắt kéo dài các tia phản xạ về phía sau.
01 • HỌC XONG LÀM ĐƯỢC GÌ?
Mục tiêu quan sát được, không dùng từ mơ hồ
Hiểu và giải thích được kích thước ảnh.
Hiểu và giải thích được khoảng cách vật–ảnh.
Hiểu và giải thích được dựng ảnh.
Vận dụng vào tình huống thực tế, nêu bằng chứng, điều kiện, giới hạn và quy tắc an toàn.
Kiến thức cần gọi lại
- Định luật phản xạ ánh sáng
- Đối xứng qua một đường thẳng
CHIẾN LƯỢC HỌC THÔNG MINH
Chu trình 5Đ: tự tìm ra bản chất trước khi xem lời giải
- 1Dự đoán: trả lời câu hỏi “Vì sao ảnh trông ở sau gương nhưng không hứng được trên màn?” bằng một câu, dù chưa chắc đúng.
- 2Đo hoặc vẽ: dùng hình, sơ đồ, đại lượng và đơn vị để biểu diễn ảnh ảo qua gương phẳng.
- 3Diễn giải: nối hiện tượng → nguyên nhân/mô hình → kết luận; không nhảy thẳng tới công thức.
- 4Đối chiếu: đổi một điều kiện, dự đoán kết quả mới và tìm lỗi trong cách nghĩ ban đầu.
- 5Đúc kết: sau 24 giờ, đóng bài và tự nói lại 5 ý tóm tắt rồi làm một câu ôn nối.
02 • TỪ BẢN CHẤT ĐẾN QUY TẮC
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chọn từng thẻ để học theo thứ tự: khái niệm → cách hiểu → ví dụ → phép kiểm.
Ảnh ảo qua gương phẳng
Ảnh qua gương phẳng là ảnh ảo: các tia phản xạ không thực sự gặp nhau phía sau gương nên không hứng được ảnh trên màn đặt tại đó.
Hiểu thật dễMắt nhìn theo đường kéo dài của tia phản xạ và cảm nhận ánh sáng như phát ra từ sau gương.
Ví dụĐặt màn sau vị trí ảnh dự đoán không thu được hình ảnh độc lập.
Mẹo nhớ đúng bản chấtẢnh nhìn thấy không đồng nghĩa tia sáng thật đi qua phía sau gương.
Lỗi phải tránhNói ảnh ảo là ảnh không nhìn thấy.
03 • VẬT LÝ Ở NGAY QUANH EM
Bốn tình huống đời thường
Gương phòng tắm
Ảnh bằng vật và đối xứng; đứng lùi 0,5 m làm khoảng cách vật–ảnh tăng 1 m.
Chữ trên xe cứu thương
Một số chữ được bố trí để người lái phía trước đọc thuận hơn qua gương chiếu hậu.
Trang trí cửa hàng
Gương tạo cảm giác không gian sâu hơn vì ảnh dường như nằm sau mặt gương.
Kính tiềm vọng
Hai gương phẳng đổi hướng tia sáng; ảnh cuối phụ thuộc toàn bộ đường truyền qua hai lần phản xạ.
04 • THÍ NGHIỆM CÓ KIỂM SOÁT
Đo vị trí ảnh bằng tấm kính phẳng
Tấm kính phẳng mép an toàn, hai vật giống nhau, thước và nền có vạch.
Dùng kính còn nguyên, mép được bảo vệ và có người lớn giám sát; không dùng kính nứt hoặc đặt nơi dễ rơi.
- Đặt vật trước kính và vật đối chứng sau kính.
- Nhìn ảnh rồi dịch vật đối chứng cho chồng ảnh.
- Đo hai khoảng cách vuông góc tới kính.
- Lặp lại với vị trí khác.
Khi vật đối chứng chồng ảnh, khoảng cách của nó tới kính gần bằng khoảng cách vật thật tới kính.
Vị trí trùng khớp cho phép định vị ảnh ảo; ảnh và vật đối xứng qua mặt gương.
Ảnh ảo đối xứng qua gương
KẾT QUẢ CÓ KIỂM ĐIỀU KIỆNẢnh cách gương 120 cm • vật–ảnh cách nhau 240 cm
Ảnh qua gương phẳng là ảnh ảo, bằng vật và đối xứng với vật qua mặt gương.
05 • GIẢI TỪNG BƯỚC
Năm ví dụ tăng dần độ khó
Vật cách gương 30 cm.
Phân tíchẢnh đối xứng qua gương.
- dảnh = dvật
Kết luậnẢnh cách gương 30 cm phía sau.
Cách nhìn khácVẽ đoạn vuông góc qua gương.
06 • AI GIA SƯ GỢI MỞ
Hỏi để hiểu, không xin đáp án tắt
Trợ lý Ảnh qua gương phẳngTình huống 1/30
Mắt nhìn theo đường kéo dài của tia phản xạ và cảm nhận ánh sáng như phát ra từ sau gương.
07 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Sai ở đâu và sửa thế nào?
✕ SaiẢnh ảo là ảnh không nhìn thấy.
✓ SửaẢnh ảo vẫn nhìn thấy nhưng không hứng được trên màn tại vị trí ảnh.
✕ SaiGương nhỏ làm ảnh nhỏ hơn vật.
✓ SửaGương phẳng tạo ảnh bằng vật; gương nhỏ chỉ giới hạn phần ảnh nhìn thấy.
✕ SaiVật cách gương d thì vật cách ảnh d.
✓ SửaẢnh cách gương d nên vật–ảnh cách nhau 2d.
✕ SaiCác tia phản xạ thật đi ra phía sau gương.
✓ SửaChỉ đường kéo dài của tia phản xạ gặp nhau phía sau gương.
08 • NHỚ NHANH, KHÔNG HỌC VẸT
Flashcard lõi kiến thức
1/6
09 • 20 BÀI TẬP • ĐÚNG 15% ÔN NỐI
Luyện năm mức, mỗi câu có năm lớp hướng dẫn
10 • TỰ CHẤM NGAY
Trắc nghiệm hiểu bản chất
—/10
Mục tiêu: ít nhất 8/10
1Ảnh qua gương phẳng là
2Ảnh ảo qua gương phẳng
3Kích thước ảnh
4Vật cách gương 50 cm thì ảnh cách gương
5Khoảng vật–ảnh khi vật cách gương 50 cm là
6Dựng ảnh nhanh bằng
7Đường kéo dài tia phản xạ vẽ
8Người tiến 20 cm tới gương thì ảnh
9Gương nhỏ
10Thực hành định vị ảnh dùng
11 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Góc phụ huynh và giáo viên
Phụ huynh
- Cho con đo khoảng cách bằng gương nguyên vẹn.
- Hỏi vì sao màn không hứng được ảnh.
- Nhắc đường kéo dài sau gương là nét đứt.
Giáo viên
- Phân biệt ảnh ảo với ảnh không tồn tại.
- Dạy 2d bằng sơ đồ trước khi tính.
- Dùng kính phẳng an toàn thay vì kính sắc.
12 • CHỐT BÀI
Năm điều phải tự nói lại được
- Ảnh qua gương phẳng là ảnh ảo.
- Ảnh không hứng được trên màn tại vị trí ảnh.
- Ảnh có kích thước bằng vật.
- Khoảng ảnh–gương bằng khoảng vật–gương.
- Dựng ảnh bằng đối xứng hoặc đường kéo dài tia phản xạ.
Nguồn đối chiếu phạm viChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên ↗Danh mục KHTN 7 – Kết nối tri thức ↗Định hướng đánh giá năng lực tại Hà Nội ↗WHO – Hướng dẫn nghe an toàn ↗Nội dung trên website được tự biên soạn, không sao chép nguyên văn sách giáo khoa.